Các nghi thức cúng trong đêm 30 têt

Cúng đêm 30 tết là một trong các tập tục cúng ngày tết nguyên đán

Trừ tịch là giờ phút rốt cuộc của năm cũ sắp bắt đầu qua năm mới. Vào lúc này, nhân dân Việt nam theo cổ lệ có làm lễ trừ tịch. Ý nghĩa của lễ này là đem bỏ hết đi những điều xấu của năm cũ sắp qua để đón những điều tốt đẹp của năm mới sắp đến. Lễ trừ tịch còn là lễ để "khu trừ ma quỷ", do đó có từ "trừ tịch". Lễ trừ tịch cử hành vào lúc giao thừa nên còn mang tên là lễ giao thừa.

Cúng ai trong lễ giao thừa?

Tục ta tin rằng mỗi năm có một ông hành khiển coi việc thế gian, hết năm thì thần nọ bàn giao công việc cho thần kia, bởi vậy cúng tế để tiễn ông cũ và đón ông mới. Lễ giao thừa được cúng ở ngoài trời là bởi vì các cụ xưa hình dong trong phút cựu vương hành khiển bàn giao công việc cho tân vương luôn có quân đi, quân về đầy không trung nờm nợp, vội vã (nhưng mắt trần ta không nhìn thấy được), thậm chí có quan quân còn chưa kịp ăn uống gì.

Những phút ấy, các gia đình đưa xôi gà, bánh trái, hoa quả, toàn đồ ăn nguội ra ngoài trời cúng, với lòng thành đeo người nhà trời đã quản mình năm cũ và đón người thân trời mới xuống làm nhiệm vụ quản lí hạ giới năm tới. Vì việc bàn giao, tiếp quản công việc hết sức khẩn cấp nên các vị chẳng thể vào trong nhà khề khà mâm bát mà chỉ có thể dừng vài giây ăn vội hoặc mang theo, thậm chí chỉ chứng kiến lòng thành của chủ nhà.

Người ta cúng giao thừa tại các đình, miếu, các văn chỉ trong xóm cũng như tại các tư gia. bàn thờ giao thừa được thiết lập ở giữa trời. Một chiếc hương án được kê ra, trên có bình hương, hai ngọn đèn dầu hoặc hai ngọn nến. Lễ vật gồm: chiếc thủ lợn hoặc con gà, bánh chưng, mứt kẹo, trầu cau, hoa quả, rượu nước và vàng mã, thỉnh thoảng có thêm chiếc mũ của Ðại Vương hành khiển. Tuy nhiên, trong văn hóa truyền thống của người Việt, người ta vẫn dùng gà trống để cúng. Người Việt quan niệm gà trống là biểu trưng của ngũ đức: Văn, võ, dũng, nhân, tín. Bông huê hồng đỏ trên miệng gà là hình ảnh tượng trưng cho ông ác.

Ðến giờ khắc trừ tịch, chuông trống vang lên, người chủ ra khấu lễ, rồi mọi người kế đó lễ theo, chân thành cầu xin vị tân vương hành khiển độ trì phù trì cho một năm nhiều may mắn. Các chùa chiền cũng cúng giao thừa nhưng lễ phẩm là đồ chay. Ngày nay, ở các tư gia người ta vẫn cúng giao thừa với sự thành kính như xưa nhưng bàn độc thì giản tiện hơn, thường đặt ở ngoài sân hay trước cửa nhà.

Tại sao cúng giao thừa ngoài trời?

Dân tộc nào cũng coi phút giao thừa là thiêng. Các cụ ta quan niệm: Mỗi năm thiên tào lại thay cả thảy quan quân coi ngó công việc dưới hạ giới, đứng đầu là một ngài có trí như quan toàn quyền. Năm nào quan toàn quyền giỏi giang anh minh, thanh liêm thì hạ giới được nhờ như: được mùa, ít thiên tai, không có chiến tranh, bệnh tật... Trái lại, gặp phải ông lười nhác, kém cỏi, tham thì hạ giới chịu mọi thứ khổ.

Vì việc bàn giao, tiếp quản công việc hết sức khẩn cấp nên các vị chẳng thể vào trong nhà khề khà mâm bát mà chỉ có thể dừng vài giây ăn cấp hoặc mang theo, thậm chí chỉ chứng kiến lòng thành của chủ nhà...

Sau khi làm lễ giao thừa, các cụ ta có những tục riêng mà cho đến nay, từ thôn dã đến thị thành, vẫn còn nhiều người trọng thực hành.

– Lễ chùa, đình, đền: Lễ giao thừa ở nhà xong, người ta kéo nhau đi lễ các đình, chùa, miếu, điện để cầu phúc, cầu may, để xin Phật, Thần hộ trì phù trì cho bản thân và gia đình và nhân dịp này người ta thường xin quẻ thẻ đầu năm.

– Kén hướng xuất phát: Khi đi lễ, người ta kén giờ và hướng xuất hành, đi đúng hướng đúng giờ để gặp may mắn quanh năm.

– Hái lộc: Ði lễ đình, chùa, miếu, điện xong người ta có tục hái trước cửa đình, cửa đền một cành cây gọi là cành lộc mang về ẩn ý là “lấy lộc” của Trời đất Thần Phật ban cho. Cành lộc này được mang về cắm trước bàn độc cho đến khi tàn khô.

– Hương lộc: Có nhiều người thay vì hái cành lộc lại xin lộc tại các đình, đền, chùa, miếu bằng cách đốt một nắm hương, đứng khấn vái trước bàn độc, rồi mang hương đó về cắm và bình hương bàn thờ nhà mình.Ngọn lửa biểu tượng cho sự phát đạt được lấy từ nơi thờ tự về tức thị xin Phật, Thánh phù hộ cho được phát đạt quanh năm.

– Xông nhà: Thường người ta kén một người “dễ vía” trong gia đình ra đi từ trước giờ trừ tịch, rồi sau lễ trừ tịch thì xin hương lộc hoặc hái ở đình chùa mang về. Lúc trở về đã sang năm mới và ngưòi này sẽ tự “xông nhà” cho gia đình mình, mang sự tốt đẹp quanh năm về cho gia đình. Nếu không có người nhà dễ vía người ta phải nhờ người khác tốt vía để sớm ngày mồng một đến xông nhà trước khi có khách tới chúc tết, để người này đem lại sự may mắn dễ dãi.

Những tập quán đẹp ngày tết nguyên đán

Phong tục ngày tết là một điểm đặc trưng của người Việt. Sau đây hãy cùng điểm qua vài phong tục chúng ta thường làm trong ngày tết nhé:

 

 

 

1. Chơi hoa

Mỗi dịp xuân về, chúng ta đều đón Tết vào đầu năm mới âm lịch. Không khí Tết thực thụ bắt đầu vào rằm tháng chạp. Ai trồng hoa bích đào (miền Bắc) và mai (miền Nam) đều biết ngày này, ngày mà người ta phải bứt bỏ lá để cho hoa trổ bông đúng ngày mồng một Tết.

Không phải ai cũng làm mướn việc này vì tính chuyên nghiệp trồng hoa cảnh rất cao, tuy nhiên, chơi hoa đào, hoa mai ngày Tết là một truyền thống, và để hoa nở đúng ngày mồng 1 Tết thì duy nhất có ở Việt Nam.

phải người Nhật tự hào về bonsai thì người Việt Nam kiêu hãnh về chơi hoa. Nhưng đáng tiếc có một số loài hoa quý như thủy tiên, hoa quỳnh, thường được giới thượng lưu ngày xưa xếp vào loại hoa đón Tết cao cấp, xem hoa nở để đoán vận may, thì đến nay hầu như chơi còn mấy ai biết đến trong ngày Tết. thời kì đổi thay thì các thú vui ngày Tết cũng có những thay đổi, song truyền thống hoa Tết đại chúng ở Việt Nam ngày nay còn có thêm nhiều loại như hoa lan, hoa cúc, hoa tulíp… được phát triển từ trong nước và nhập khẩu từ nước ngoài vào. 

2. Tiễn ông địa công Táo về trời

Cúng tiễn ông Táo là một trong các loại cúng ngày tết nguyên đán. ương truyền ở mỗi gia đình kể từ khi loài người biết dùng lửa để ăn chín đến nay luôn luôn trong nhà có ông Công táo quân.

thổ địa được xem là thần đất giữ nhà và biểu trưng của ông là cây nêu ngày Tết. Nay, phong tục trồng cây nêu đã bị mai một vì có nhiều đứa ở nhà tầng nên không có đất. Còn táo quân được dân gian gọi là “ông vua bếp”. Vua bếp là vị thần cai quản việc nấu bếp trong mỗi gia đình gắn với câu ngạn ngữ “có thực mới vực được đạo”. Một cỗ bếp có ba ông vua bếp được nắn bằng đất thó (đất sét) có hình chóp cụt uốn cong cúi đầu vào nhau tạo thành thế “kiềng ba chân”.

Việc tiễn ông Táo về trời là một phong tục đẹp với ý nghĩa linh tính. Không tiễn táo quân về trời là có gì đó khuất tất đối với trời nên sợ không dám làm lễ. Lễ ông Táo về trời bao giờ cũng có việc thả cá chép làm công cụ cho ông. Đây cũng là mặt đời sống thiêng liêng của cư dân sông nước.

3. Đi chợ Tết, xin chữ về thờ

Đi chợ Tết ngày xưa đẵn là mua lá dong, mua thịt, mua hành để về gói bánh chưng. Ngoài ra, người ta không quên qua cổng chợ xin thầy đồ mấy chữ về thờ vì ngày xưa đa phần không biết chữ nên mới có phong tục thờ chữ trong nhà để ước mơ con cháu sau này được học hành, làm ăn phát đạt. Chữ được chọn để thờ thường là chữ Tâm, Phúc, Đức… Phong tục thờ chữ ngày nay đang được phục hồi bằng thư pháp diễn tả một dân tộc hiếu học trong lịch sử và bữa nay.

4. Gói bánh chưng, bánh tét

Phải là những người có bàn tay khéo mới gói được, nếu không bánh sẽ nứt góc khi luộc. Đây cũng là nét văn hóa cộng đồng cao khi người này nhờ người kia gói bánh. Luộc bánh chưng là công đoạn được nhiều người thích nhất. Đêm những ngày gần Tết, trời se lạnh mà ngồi chờ đợi bên nồi bánh chưng thì còn gì thú bằng. 

Bánh chưng là một phong tục có từ nền văn minh lúa nếp (không đơn giản là lúa nước). Lúa nếp chỉ tìm thấy vết tích cổ xưa ở đồng bằng sông Hồng và gắn với câu chuyện bánh chưng, bánh dầy từ thời vua Hùng thứ 18 khi kén phò mã. hiện tại bánh chưng bánh tét vẫn là phong tục thưởng thức ẩm thực Tết hết sức đẹp của dân tộc ta.

5. Lau dọn nhà

ắt đồ vật, chén bát đũa đều được đem ra sửa soạn và trưng bày. Công việc thu dọn ngày Tết có ý nghĩa quan trọng để chuẩn bị “tiễn năm cũ, đón năm mới”. Cùng công việc thu dọn cũng là lúc xem lại xem còn nợ ai cái gì thì phải trả, không để nợ hai năm mà thành “nợ cả đời”. Đây là phong tục tổng kết các quan hệ để xem nợ thì phải trả trước Tết, ơn thì phải đem lễ vật đến để đáp ơn, cũng có ý không nợ ơn qua năm.

6. Đón giao thừa

Giao thừa là lúc chứng kiến trời đất gặp nhau. Khi trời gặp nhau sẽ toát ra một linh khí mà ai lúc đó được chứng kiến sẽ thấy trào dâng xúc cảm. Đón giao thừa bao giờ cũng cúng ngoài trời, có thể cúng mặn hoặc cúng hoa quả. Cùng với việc cúng giao thừa này, trên bàn thờ trong nhà bao giờ cũng có ngũ quả gồm chuối (chuối tiêu), bưởi, bòng, cam quýt. Ở miền Nam thờ trái theo tiếng nói nên thường có ngũ quả gồm na (cầu), dừa (vừa), đu đủ (đủ), xoài (xài), sung (giàu có) hoặc dứa (thơm); đó là cầu - vừa - đủ - xài - sung hoặc cầu - vừa - đủ - xài - thơm.

7. Xông đất mồng 1 

Xông đất có thể là chọn người từ trước và người được chọn sẽ đến vào lúc sớm nhất trong năm. Xông đất được tính từ lúc sáng sớm (kim ô hé rạng) và trong ngày mồng một. Người kỹ tính không đến thăm nhà khác vào ngày mồng một, nhất là người còn để tang người nhà. Cũng có người chọn sự ngẫu nhiên trong việc xông nhà để chiêm nghiệm trong năm.

8. Lễ

Lễ là lễ thức tôn ti thứ tự tiên sư cha cố cụ, ông bà, cha mẹ, con cháu, họ hàng, bà con hàng xóm, khách thập phương. hết thảy đều được trân trọng trước sau, bởi vậy mới có câu “mồng một lễ cha, mồng hai lễ mẹ, mồng ba lễ thầy”. Cha là bên nội để lại cho ta dòng tộc (theo phụ hệ) cho nên được xem là quan trọng. Mẹ là bên ngoại cho ta cơ thể làm người, thành ra mà phải trân quý. Thầy là người cho ta hiểu biết nên phải biết kính mến.

Mùa tết và những món ăn

Các món ăn mùa tết hiện nay ít có tuân thủ theo an toàn thực phẩm mùa tết. Việc này do các bộ phận quản lý yếu kém. Lý do vì sao ư? Như chúng ta đã biết thì các bộ phận quản lý vẫn chưa siết chặ được nguồn gốc các nhiên liệu ví dụ như thịt gà, cá, tôm, và rau củ. Đa số người dân chuộng rẻ nên mua phải hàng từ Trung Quốc đem sang. Chính vì điều đó mà đâm ra dân mình tự hại mình. Chính vì vậy chúng ra hãy là người tiêu dùng thông minh.

Thực phẩm chế sẵn cho mùa giáng sinh

Những món chế biến sẵn cho mùa giáng sinh rất được ưu chuộng. Các món tiêu biểu như thịt ham, thịt nguồi, chả hay giò. Tuy nhiên, những món này chưa chắc đáp ứng các tiêu chí an toàn thực phẩm mùa giáng sinh. Lý do vì sao?

Thứ 1, thịt chế biến sẵn thường có chứa hàm lượng chất bảo quản để cho thức ăn không hôi thối.

Thứ 2, thịt chế biến sẵn nên bảo quản trong tủ lạnh. Bạn thường thấy người bán hay bỏ trong tủ lạnh thay vì bỏ ở ngoài. Mặc dù có chất bảo quản nhưng vi khuẩn cũng rất thích loại thịt này.

Thứ 3, nguồn gốc làm ra loại thịt này là một vấn đề. Thường thì đề làm ra loại này người ta hay sử dụng các loại thịt ôi thiu nhiều hơn là thịt tươi sống. Có chỗ dùng cả thịt heo chết để chế biến loại này.

Vì vậy, chúng ta hãy hạn chế ăn các loại thịt chế biến này càng ít càng tốt nhé.

An toàn thực phẩm mùa giáng sinh - Gà "thải" hảo hạng

Hiện nay đang xuất hiện một loại sản phẩm gà mới thường hay gọi là gà không đầu, đây là loại gà thải ở nước ngoài chỉ dùng làm sức ăn gia súc nhưng ở Việt Nam lại có thể đàng hoàng xuất hiện trên các bàn tiệc hay căn tin với giá rất rẻ.

Các loại gà này thường được nhập từ Hàn Quốc, Brazil, Mỹ và được lấy từ cảng Hải Phòng và cảng Hà Nội. Mang tiếng là gà nhập khẩu nhưng các loại gà này có giá vô cùng phải chăng cụ thể gà thải Hàn Quốc thường có giá từ 43 - 45 nghìn một ký. Chưa kể trên các bao hàng nhập gà còn có ghi rõ xuất xứ cũng như hạn sử dụng. Người bán còn có cả tập giấy tờ kiểm dịch của chi cục thú y Hà Nội khẳng định nguồn gốc các lô hàng. Trong giấy tờ mới cấp có ghi rõ cách thức kiểm tra khá cảm quan. Tuy có đầy đủ các loại giấy tờ là thế nhưng loại gà này thực sự không đảm bảo về mặt nguồn gốc và xuất xứ vì nhập từ nước ngoài nên không có những kiểm định phù hợp cho loại thực phẩm này. Do đó, cần phải cẩn thận khi mua hay sử dụng các loại gà này để đảm bảo an toàn thực phẩm mùa giáng sinh cho cả gia đình nhé.

Nguy cơ mất an toàn vệ sinh thực phẩm đường phố!

Tiềm ẩn nỗi lo về mất an toàn thực phẩm đường phố, nhưng với nhiều người, những hàng quán ăn sẵn trên vỉa hè, đường phố vẫn là sự lựa chọn số 1 bởi nhiều lý do như: thuận tiện, nhanh chóng, hợp túi tiền...

Là trung tâm buôn bán lớn nhất tỉnh, chợ TP Hà Tĩnh được xem là một trong những nơi tập trung nhiều hộ kinh doanh thức ăn sẵn với đa dạng các chủng loại, phục vụ nhu cầu của “thượng đế”. Theo ghi nhận của chúng tôi, các quầy hàng ăn sẵn đều được quy hoạch theo từng góc riêng, tùy theo các mặt hàng, nhưng nhìn chung, đều tiềm ẩn nguy cơ mất ATTPĐP.

Thực tế, lâu nay, sử dụng thức ăn bán sẵn đã trở thành thói quen của nhiều người dân. Thực phẩm nấu sẵn vừa tiện lợi, vừa đa dạng, nhất là ở các đô thị. Cùng với số lượng lớn hàng quán ăn sẵn tại các chợ, hệ thống nhà hàng, quán ăn bình dân mọc lên trên hầu hết các tuyến đường nội thị, thì các quầy hàng di động bán bánh mỳ, gà quay, thịt quay, chả viên… cũng nở rộ.

Tuy nhiên, việc quản lý và kiểm soát các cơ sở này đang gặp nhiều khó khăn bởi đặc tính lưu động, không có trụ sở, đó là chưa kể một số người kinh doanh theo thời vụ”. Luật ATTPĐP quy định, những cơ sở này phải có giấy chứng nhận đủ điều kiện, ATTPĐP, song, thực tế, số này chỉ đếm trên đầu ngón tay. Còn người tiêu dùng đã quen với hàng ăn sẵn và thức ăn đường phố bởi sự tiện lợi và giá rẻ...

Vào cuối năm, nhu cầu của người tiêu dùng càng lớn, thực phẩm “bẩn” càng có nhiều cơ hội tung hoành trên thị trường. Do đó, người tiêu dùng phải tự lo lắng cho sức khỏe của mình, tránh sử dụng phải các loại thức ăn không đảm bảo ATTPĐP vào cuối năm.

Món ngon đường phố

Món ngon đường phố luôn là một mảng hấp dẫn trong du lịch. Tuy nhiên, an toàn thực phẩm đường phố tại Việt Nam thì lại không đảm bào cho việc đó. Nếu bỏ qua yếu tố trên thì bạn có thể thưởng thức các món ăn đường phố sau:

Mì Phá Lấu

Món này là phá lấu nấu với mì gói. Bạn có thể kiếm mấy cổng trường hoặc những chổ bán phá lấu nổi tiếng như quận 4 và quận 8.

Trà sữa xanh

  

Hồ lô nướng

Hồ lô nướng là một biến thể đặc biệt từ xúc xích. Cũng như xúc xích, hồ lô được làm từ thịt heo, thịt bò nghiền mịn, nhồi đều sau đó lên men, xông khói để bảo quản lâu dài nhưng không để thành những miếng dài mà được ngắt thành từng phần nhỏ nhìn giống như những viên kẹo hồ lô. Có lẽ chính hình dáng hồ lô độc đáo đã khiến cho hồ lô nướng trở thành món ăn vặt được yêu thích.